Εισαγωγικά σχόλια

Η ερευνητική δράση αφορά στη μελέτη της ιστορίας της Αρχαίας Μακεδονίας και καλύπτει το διάστημα από την Αρχαϊκή εποχή έως την Ύστερη Αρχαιότητα. Στόχοι είναι: α) Η βιβλιογραφική τεκμηρίωση της έρευνας της περιοχής. β) Η έκδοση και μελέτη επιγραφών που συνδέονται με την Ιστορία της Μακεδονίας. γ) Η μελέτη της ιστορίας της έρευνας. Με βάση κενά που εντοπίζονται στη σύγχρονη έρευνα για την ιστορία της Αρχαίας Μακεδονίας, η παρούσα δράση αποβλέπει στην προώθηση της βασικής έρευνας, τόσο με τη δημιουργία εργαλείων που θα υποστηρίξουν τη μελέτη της ιστορίας των Αρχαίων Μακεδόνων όσο και με τη δημοσίευση και το σχολιασμό αδημοσίευτου και ως εκ τούτου άγνωστου στην έρευνα επιγραφικού υλικού. Η παρούσα δράση απαιτεί έρευνα πεδίου και μελέτη σε βιβλιοθήκες και αρχεία της Ελλάδος και του Εξωτερικού.

Από την έρευνα θα προκύψουν οι εξής μελέτες: I. Βιβλιογραφία για την Αρχαία Μακεδονία (1900-2010). II. Συλλογή μικρών μελετών του Π. Ν. Παπαγεωργίου. ΙΙΙ. Συλλογή μικρών μελετών του Δ. Κανατσούλη. IV. Επιγραφική έρευνα στη Μακεδονία με βάση τα έργα ξένων περιηγητών και σπάνια έντυπα του 19ου και 20ου αι. V. Επιγραφικό σημειωματάριο του Αρχαιολόγου F. Kinch. VI. Επιστολές Ελλήνων και ξένων ερευνητών για τις αρχαιότητες της Μακεδονίας. VII. Επιγραφές Μακεδονίας στο αρχείο της ΙΣΤ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων. VΙΙΙ. Album των χρονολογημένων επιγραφών της Θεσσαλονίκης και μελέτη της εξέλιξης της γραφής. ΙΧ. 3 μελέτες με αδημοσίευτες επιγραφές από τη Θεσσαλονίκη. Χ. Έκδοση των επιγραφών της Αμφίπολης και μελέτες που στηρίζονται στα κείμενα αυτά. ΧI. Συλλογή μεταφρασμένων και σχολιασμένων επιγραφών από τη Μακεδονία.

Το θέμα και η δομή της πράξης καθορίστηκαν με κριτήρια ώστε το τελικό προϊόν να συμβάλλει στην υποστήριξη της βασικής έρευνας για την Αρχαία Μακεδονία. Η αρχή αυτή ισχύει και για τις τρεις κεντρικές δράσεις: Ειδικότερα, η πρώτη δράση αποβλέπει στην έκδοση μελετών οι οποίες θα αποτελέσουν έργα αναφοράς και γι’ αυτό το λόγο θα υποβοηθήσουν την περαιτέρω έρευνα της ιστορίας της Αρχαίας Μακεδονίας. 2) Η δεύτερη δράση σχεδιάζεται με αφορμή τη διαπίστωση ενός σημαντικού κενού στην έρευνα της Αρχαίας Μακεδονίας και ειδικότερα την απουσία ενός συντάγματος επιγραφών για την σημαντικότερη πόλη της Ανατολικής Μακεδονίας, την Αμφίπολη. Να σημειωθεί μάλιστα ότι στον τομέα της ενασχόλησης με την Ιστορία της Αρχαίας Μακεδονίας το ανατολικό τμήμα της περιοχής παρουσιάζει μία σαφή υστέρηση σε σχέση με την υπόλοιπη Μακεδονία (κυρίως την Κεντρική και Δυτική Μακεδονία). Ενώ δηλαδή για τις περιοχές της Δυτικής και Κεντρικής Μακεδονίας υπάρχουν και Συντάγματα επιγραφών και ιστορικές συνθέσεις, οι πόλεις της Ανατολικής Μακεδονίας, με εξαίρεση τους Φιλίππους για τους οποίους υπάρχει και συνθετική μελέτη για την ιστορία της πόλης αλλά και σύνταγμα επιγραφών [βλ. σχετικά P. Collart, Philippes, ville de Macedoine depuis ses origins jusqu’a la fin de l’ epoque romaine, Παρίσι 1937 και P. Pilhofer, Philippi. Band II. Katalog der Inschriften von Philippi, 2η έκδοση, Tubingen 2009], λόγω ακριβώς της απουσίας αντίστοιχων έργων, είναι ελάχιστα γνωστές. Όσον αφορά στην τρίτη δράση, οι συλλογές επιγραφών με θεματικό κριτήριο θεωρούνται στην έρευνα της Αρχαίας Ιστορίας έργα αναφοράς και υποδομής. Μέσω των έργων αυτών ενισχύεται τόσο η διδασκαλία όσο και η έρευνα. Παρά την αναγνώριση της σπουδαιότητας των έργων αυτών, τέτοιου είδους συλλογή απουσιάζει για τις πόλεις της Μακεδονίας.

Η πορεία του έργου αποτυπώνεται αναλυτικά σε εκθέσεις που συντάσσονται σε ετήσια βάση τόσο από τους συντονιστές των επιμέρους ερευνητικών ομάδων όσο και από το συντονιστή του έργου. Η αξιολόγηση των δράσεων γίνεται σε ετήσια βάση από τριμελή επιτροπή. Κατά τη διαδικασία ελέγχεται η ποιότητα του έργου και η συνέπεια στην τήρηση του χρονοδιαγράμματος.

Τα οφέλη από την υλοποίηση του έργου αφορούν πρωτίστως στην εκπαιδευτική και ερευνητική διαδικασία σε τοπικό και διεθνές επίπεδο. Η έρευνα στοχεύει στην παραγωγή πρωτότυπων και αξιόπιστων, σύμφωνα με τα διεθνή ειωθότα, δημοσιεύσεων, οι οποίες θα συμβάλλουν τόσο στην προώθηση της περαιτέρω έρευνας της Αρχαίας Ιστορίας της περιοχής, όσο και στη δημιουργία εργαλείων για τη διδασκαλία της Αρχαίας Ιστορίας. Σ’ αυτό το πλαίσιο οι δημοσιεύσεις που θα προκύψουν κατατάσσονται από ειδολογική άποψη σε δύο βασικές κατηγορίες: α) σε εκείνες που αποτελούν εργαλεία για την έρευνα της Αρχαίας Ιστορίας και β) σε εκείνες που αφορούν στη δημοσίευση/ επαναδημοσίευση νέου/παλαιού υλικού. Από αριθμητική άποψη στην πρώτη κατηγορία ανήκουν πέντε (5) μονογραφίες και επτά (7) ειδικές μελέτες (άρθρα). Στην δεύτερη κατηγορία ανήκουν τρεις (3) μονογραφίες και επτά (7) ειδικές μελέτες. Επιπλέον, στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας προβλέπεται η εκπαίδευση φοιτητών, μεταπτυχιακών φοιτητών και υποψηφίων διδακτόρων σε πραγματικές συνθήκες έρευνας. Η ενέργεια αυτή αποβλέπει στην εξοικείωση των σπουδαστών με τις πηγές και τη μεθοδολογία της έρευνας της Αρχαίας Ιστορίας και στη διαμόρφωση επιστημόνων με θεωρητική και πρακτική κατάρτιση.